الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
101
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
راست ) باز گردند » ؛ ( و قلتم مكان سبّكم إيّاهم : اللّهمّ احقن « 1 » دماءنا و دماءهم ، و أصلح ذات بيننا و بينهم ، و اهدهم من ضلالتهم ، حتّى يعرف الحقّ من جهله ، و يرعوي « 2 » عن الغيّ و العدوان من لهج « 3 » به ) . امام عليه السّلام در اين عبارت پرمعناى خود سه دعا فرموده و يا به تعبير ديگر سه تقاضا از پيشگاه خدا دارد : نخست اينكه آتش جنگ خاموش گردد و خونهاى طرفين ريخته نشود . ديگر اينكه علاوه بر آتشبس ، صلح و دوستى درميان دو گروه ، برقرار گردد و مسلمين متّحد و يكپارچه شوند . سوم اينكه گمراهيهايى كه دامان آنها را گرفته و آنان را از رسيدن به حق باز مىدارد از ايشان دور شود ؛ ناآگاهان حق را بشناسند و آگاهان از ستيزجويى و دشمنى با حق دست بردارند . اين دعاها به خوبى نشان مىدهد كه تا چه حد امام عليه السّلام داراى سعهء صدر بوده و لطف و رحمت حتّى نسبت به دشمنان خود داشته است و با آنهمه ظلم و جنايتى كه در حق امام و يارانش روا داشتند كمترين سخنى كه دليل بر انتقامجويى باشد ؛ بيان نمىفرمايد و حتّى دوستانش را از سبّ و دشنام و بدگويى به دشمن ، نهى مىكند . نكته سبّ و لعن بسيارى از ارباب لغت تصريح كردهاند كه « سبّ » همان شتم و دشنام دادن و
--> ( 1 ) . « احقن » از ريشهء « حقن » بر وزن « حمد » در اصل به معناى نگهدارى و حفظ چيزى است و هنگامى كه در مورد « دماء » به كار مىرود مفهومش جلوگيرى از خونريزى است . ( 2 ) . « يرعوى » از « رعو » بر وزن « رعد » به معناى خوددارى كردن و بازگشتن از كارى گرفته شده است . قابل توجّه اينكه گاه واژهء « رعو » به صورت رباعى ( رعوى بر وزن دعوا ) به كار رفته و همان معناى فوق را مىدهد و به گفتهء بعضى از ارباب لغت واژهء « ارعوى » از واژههاى كمنظير است و در صيغههاى فعل معتل مانند آن ديده نشده است . براى توضيح بيشتر به لسان العرب مادهء « رعو » مراجعه فرماييد . ( 3 ) . « لهج » از ريشهء « لهج » بر وزن « كرج » به معناى وابستگى و شيفتگى به چيزى و حريص بودن به آن است .